Aile Konutu Nedir?
Aile, toplumsal yapımızın temelini oluşturan en küçük sosyal birimdir. Hukuk düzeni, aile birliğinin korunmasını toplumsal istikrarın bir koşulu olarak görmüş ve bu nedenle aile kurumuna ilişkin özel düzenlemeler yapmıştır. Kanun koyucu, Türk Medeni Kanunu’nda aile konutuna ilişkin düzenlemeler yapmışsa da aile konutunun tanımını açıkça belirtmemiştir.
Aile konutunu tanımlayacak olursak; evlilik birlikteliği içerisinde, eşlerin ve varsa çocukların sürekli olarak yaşadığı, aile hayatının merkezi olan konutu “aile konutu” olarak adlandırabiliriz.
Aile Konutu Şerhi Nedir?
Türk Medeni Kanunun 194 maddesinde “Aile Konutu” düzenlenmiştir.
“Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz.
Rızayı sağlayamayan veya haklı bir sebep olmadan kendisine rıza verilmeyen eş, hâkimin müdahalesini isteyebilir.
Aile konutu olarak özgülenen taşınmaz malın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesini tapu müdürlüğünden isteyebilir.
Aile konutu eşlerden biri tarafından kira ile sağlanmışsa, sözleşmenin tarafı olmayan eş, kiralayana yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı hâline gelir ve bildirimde bulunan eş diğeri ile müteselsilen sorumlu olur.“
Maddenin içeriği incelendiğinde, kanun koyucunun aile konutu üzerinde eşlerin serbestçe tasarruf yetkisini sınırlandırdığı anlaşılmaktadır. Aile konutunu ipotek ettirmek, devretmek veya kira sözleşmesini feshetmek suretiyle tasarrufta bulunmak isteyen eş, diğer eşin rızasını almadan bu işlemleri gerçekleştiremez. Kanun koyucunun bu sınırlandırmayı yapmasının nedeni, eşlerden birinin diğerini mağdur edecek eylemleri engellemek istemesidir. Nitekim maddenin gerekçesinde de kanun koyucu, “Bu nedenle, bu denli önemli bir malvarlığıyla ilgili olarak eşlerin tek başlarına hukukî işlemleri yapması, diğer eşin önemli yararlarını etkileyebilir.” ifadesiyle bu sınırlandırmanın gerekçesini açıklamıştır.
Aile Konutu Şerhi Nasıl Konulur?
Aile konutu şerhi, eşlerden birinin Tapu Müdürlüğü’ne veya Aile Mahkemesi’ne başvurması suretiyle tapu kütüğüne işlenebilir. Ancak, tapu kütüğüne kayıtlı olmayan taşınmazlar bakımından aile konutu şerhi konulması mümkün değildir.
Şerh için gerekli olan belgeler;
- Evlilik cüzdanı/Nüfus Kayı Örneği
- Tapu Belgesi
- Başvuru Dilekçesi/Web Tapu Bildirimi
- Aile Konutuna ait fatura
- Kimlik
Aile konutu şerhinin tapu kütüğüne işlenmesiyle birlikte, aile konutu üzerinde tasarrufta bulunmak isteyen eş, diğer eşin rızasını almadan herhangi bir tasarrufta bulunamaz. Aile konutu şerhinin konulması, harç ve masraflardan muaf olup herhangi bir ücrete tabi değildir. Ayrıca, aile konutu şerhi süreye bağlı bir şerh niteliği taşımamakta; belirli şartların gerçekleşmesi hâlinde ortadan kalkmaktadır.
Aile Konutu Şerhi Hangi Şartlarda Ortadan Kalkar?
Aile konutu şerhinin kaldırılabilmesi için belirli hukukî olayların gerçekleşmesi gerekmektedir. Aile konutu şerhi; evliliğin sona ermesi (boşanma veya ölüm), aile konutu niteliğinin ortadan kalkması, eşlerin ortak rızası ya da mahkeme kararıyla ortadan kalkar.
Av. Kaan ÖZENÇ
Hukuki süreçlerde hızlı ve bilinçli hareket etmek kritik önem taşır. Detaylı bilgi ve danışmanlık için bizimle iletişime geçebilirsiniz.